Spis punktów szlaku




Osiedle A

Pierwsze osiedle Nowych Tychów.
Projekt osiedla (urbanistyka i architektura) – Tadeusz Teodorowicz-Todorowski z zespołem, 1951 r. Budowa osiedla w latach 1951-1956.

Dnia 4.10.1950 r. Prezydium Rządu Rzeczpospolitej Polskiej przyjęło uchwałę w sprawie rozbudowy Tychów. Zadanie zaprojektowania pierwszego osiedla powierzono Tadeuszowi Teodorowiczowi-Todorowskiemu, profesorowi Politechniki Śląskiej w Gliwicach, związanemu także z oddziałem ZOR w Gliwicach . Projekt gotowy był z końcem marca 1951 r., w tym samym roku rozpoczęto budowę. Pierwsze mieszkania oddano do użytku w 1952 r. Całe osiedle zbudowane jest w tradycyjnej technologii, z cegły. Zaprojektowane zostało na planie osiowym, jako zwarty zespół z centralnym placem, pełniącym funkcje reprezentacyjne, handlowe, usługowe. Zaprojektowano i wykonano pełną infrastrukturę socjalną (dwie szkoły podstawowe, dwa przedszkola, żłobek, dom kultury, przychodnia, sklepy w parterach budynków mieszkalnych).

To jedyne osiedle w Tychach, w którego urbanistyce i architekturze zrealizowano programowe założenia sztuki socrealizmu. Znajdujemy tu historyzujący detal architektoniczny (gzymsy, lizeny, rozety, boniowanie, attyki, kolumny, podcienia) oraz bogactwo dekoracji rzeźbiarskich: płaskorzeźby na fasadzie domu kultury i nad wejściami do przedszkoli i szkół, plakiety zoomorficzne nad wejściami do klatek schodowych (jest ich około 50). Ponadto na terenie osiedla ustawiono cztery rzeźby pełnopostaciowe i zrealizowano siedem kompozycji techniką sgraffito (technika zdobnicza popularna zwłaszcza w Renesansie). Dwa sgraffita (kompozycja z nazwą osiedla oraz scena figuralna z robotnikami) witają idących od strony dworca kolejowego, cztery zdobią fasady budynków przy głównym placu, siódma kompozycja widnieje na budynku u zbiegu ulic Asnyka i Wojska Polskiego.

Budowę osiedla zakończono w 1956 r. W latach 60. XX w. nazwano je Górniczym. Główny plac i wewnętrzna ulica, stanowiąca oś osiedla (o kierunku wschód – zachód) do 1989 r. nosiły imię Wincentego Pstrowskiego, upamiętniając górnika – przodownika pracy.

Tekst Maria Lipok-Bierwiaczonek

(kliknij na punkt na mapie, aby dowiedzieć się więcej)